‘Vind je? Heb je niet een paar keer moeten giechelen? Kon er geen schamper lachje af? Mijn meesters zijn over het algemeen grimmig: ik houd van het proza van Evelyn Waugh en van de gedichten van de jonge Henri Michaux. Dramatische verzen, daar draaien we onze hand niet voor om. Maar om de lach te hanteren moet je van goeden huize komen.’
Ik heb gestreefd naar poëzie die krakkemikkig én lichtvoetig is. Dat is zowat het moeilijkste dat er is, je krijgt het niet in de schoot geworpen: om het lichte te ambiëren, moet je toch eerst de wereld en zijn hinderlagen een beetje gefrequenteerd hebben.
Is het de lichtheid van Mozart die je nastreeft of die van Satie?
‘Mozart – helaas. Ik geef toe: het is niet bijster origineel. Maar Satie is toch eerder sarcasme dan ironie. Ironie is van de geest, van de intelligentie. Sarcasme is gewoon pure razernij: hou me tegen! Als je die twee samenvoegt, krijg je misschien iets wat af en toe opdoemt in mijn bundel
Wat is je favoriete moment van de dag?
‘Drie of vier uur ’s ochtends. Ik herken dat bij Scott Fitzgerald: in a real dark night of the soul it is always three o’clock in the morning, day after day. De wereld verandert van licht en van kleur. Je bent te opgewonden om in te slapen en te moe om te neuken, dat doe je straks wel. Je bereidt je voor op de verandering, maar ineens is het voorbij zonder dat je ingegrepen hebt. Je weet niet eens of je er wel bent. Een van de meest leesbare Franse filosofen vind ik Baudrillard, die beweert dat we niet bestaan: nous sommes des simulacres. Ik heb ooit eens een gesprek met hem gehad voor de televisie en ik had de neiging dat op zijn Chinees af te handelen, namelijk door hem een enorme klap te geven – dat leek mij de beste manier om erachter te komen of hij gelijk had.’
Waarom doet een mens zichzelf dat aan?
‘Ik weet het niet. Ik had natuurlijk al twintig jaar met twee callgirls in de zon kunnen liggen aan de Côte d’Azur. Word ik beter van mijn geschrijf? Wil ik echt, zoals Harry Mulisch, proberen de eeuwigheid te bereiken? Nee natuurlijk, want de essentie van de eeuwigheid is precies dat het nooit ophoudt. Niemand kan zo dwaas zijn te geloven dat hij over 322.000 jaren nog gelezen wordt. Forget it! Zou ik, zoals Harry, willen dat op de achterflap van een van mijn boeken een citaat uit The New York Times staat, waarin mijn wereldbeeld vergeleken wordt met dat van Aristoteles en Hegel? Ik héb niet eens een wereldbeeld. En ik word ook niet wanhopig door het feit dat ik zo hulpeloos ben, in dit stadium van mijn leven.’
Heb je wel eens vlagen van melancholie?
‘Nee. Daar ben ik toch teveel een kruidenier en een West-Vlaming voor: het is verloren tijd. Melancholie moet je beschouwen als een mooi instrument dat je als dichter ter beschikking staat, als een cello bijvoorbeeld. Maar je moet er niet in zwelgen. Het is een onbestemd gevoel, zoals de saudade in de Portugese fado, dat je naar believen kunt oproepen, in tegenstelling tot angst, die je overvalt en waar je niets over te zeggen hebt.’
Nogal wat schrijvers voelen zich gemankeerde componisten. Om met Jeroen Brouwers te spreken: ‘De muziek is de adelaar onder de kunsten, de literatuur de mus.’
‘De mus? De pinguïn zal hij bedoelen! Natuurlijk kan een gedicht niet zonder klank en ritme. Maar dat muziek de hoogste kunstvorm zou zijn, hoor ik al veertig jaar. Terwijl ik me net zo goed kan voorstellen dat een mathematicus in tranen uitbarst bij een wiskundige formule, gewoon omdat iets zo onweerlegbaar, zo onweerstaanbaar vastligt.’
Hoe stel je je de dood voor?
‘Als een meisje in zwart ondergoed? Er moet een beetje lol aan te beleven zijn. In ieder geval niet als een geraamte in pyjama, dat is iets voor symbolistische schilders. In mijn gedichten ondergaat hij nogal wat gedaanteverwisselingen. De dood is een kinderziekte natuurlijk, hij komt hoe dan ook altijd te vroeg. Maar het heeft weinig zin in een hoekje te staan blèren. In mijn bundel schrijf ik ergens: er zijn nog zoveel wachtenden voor u.’
goede chemie.
swearwords: in English, transitional sexual words are swearwords. Intransitional words are no swear words.
Lookup: Steven Pinker. See above.
Eddie Izzard: comedian, very good
David Sedaris: schrijft voor the New Yorker, en radioshow "This American Life". Erg goed over persoonlijke momenten.
"Vestdijk is geen kluizenaar, maar men kan zeggen dat de hoeveelheid werkelijkheid die hij tot zich toelaat, gerantsoenneerd is."
[ Avro - "Literaire Ontmoetingen", 1964 ]
Leonard Bernstein legt Hector Berlioz' "Symphonique Fantastique" fantastisch uit, citerend uit de notities van de "psychedelic" ("without using substances, his opium was his genius") composer.
Hij giebelt, hij giechelt tot het bijna irriteert. Maar zo vol plezier, zo oprecht dat ik het hem een minuut later alweer vergeven heb. Wat Hugo Camps ervan vindt, weet ik nog niet helemaal.
Boeken zijn alles. Boeken is het leven. Boeken herinneren is herinneren waar je ze las. Op de heide, terwijl het regende, onder een halfbakken paraplu, wachtend op een verpleegster uit Zonneschild (ik was meer verliefd op haar dan zij op mij).
"De uitgever is altijd een beetje hoerig. Ja, je hoort me goed. Hoerig."
Henry Bireau, een man die zo dik was dat hij bijna 3 stoelen nodig had om op te zitten. Een beruchte roddel- en riooljournalist uit Parijs. Fout in de oorlog (stukken tegen de Engelsen.) Onbeschrijfelijk mooi boek over de laatste week van Robespierre.
Tomas Mann: de Toverberg. Dat beschrijft "het leven".
Na een gloedvolle lofzang van Martin Ros op de Surinaamse vrouw, haar zelfstandigheid, haar levensvreugde en kracht, merkt Hugo Camps droog op; "zullen we het libido weer even in het geestelijke trekken?"
Er wordt gepraat over Simon Vestdijk, waar Martin Ros een groot bewonderaar van is; "het ja en nee tegelijk zeggen in één zin, de beeldspraak. De combinatie van ratio en passie, dat kent men tegenwoordig niet meer. Jongeren kunnen dat niet lezen, die roepen na een paar bladzijdes; wat wíl die man? Terwijl in de Vestdijk Kring waar ik in zit, daar zitten allemaal dames van 40 en 50 in. Je weet wel, met zo'n boodschappenkarretje. Die hebben ook geen erudiete opleiding genoten, en die kunnen hem ook lezen!"
Hugo Claus wordt aangehaald, zijn opmerking dat hij veel banger is voor de ontschrijving dan de ontlezing. Martin Ros stemt volmondig in.
Zingt het Haïtiaanse volkslied (gebaseerd op de Marseleisse). De eerste en enige gelukte slaven- (neger-)opstand.
Prachtige man! Wat een verrukking na die elitaire zuurpruim van een Siebelink!
Niets hoogdravends, niets arrogants. Ooit opgepakt toen hij met zijn dronken kop (zijn eigen auto netjes laten staan - geparkeerd op het Leidseplein! - ) in een mooie wagen zat. Uit een openstaand raampje van het politiebureau gesprongen en meteen opgepakt door een potige bouwvakker. In elkaar gemept. En zich er totaal niet op voor aan laten staan dat hij "meneer Gooyer" is. "Nee absoluut niet. Eerder het omgekeerde. Dan zeggen ze, meneer de Gooyer, u heeft een voorbeeldfunctie. En dat is ook wel een beetje zo."
Prachtige verhalen over Sinatra en een dame uit Berlijn. Over Wim Kan (lagen elkaar niet) en Wim Sonneveld (groot cabaretier), Johnny Kraaijkamp en zijn goede vriend "Eelke" (?) met wie hij samen "Koos Tak" schreef.
"De gereformeerde kerk heeft ook humor. Als je 'm maar weet te vinden."
Heeft Himmel opgepakt, al wisten ze niet zeker dat hij het echt was. "Het had net zo goed een gek kunnen zijn die zichzelf Himmel noemde." Bij het bezettingsleger gezeten. Eerlijk over zijn (tijdelijke) haat tegen alles wat Duits was. Staat het liefst voor de camera's, vindt het publiek, zeker dat op de eerste rij, eigenlijk maar niets.
Houdt van lachen. Houdt ongelofelijk veel van lachen.
Ontkent dat hij in interviews de zaken soms een stuk mooier voorstelt, maar valt volstrekt stil wanneer de interviewer (een goede vriend) hem meer dan één bewijs geeft van zijn overdrijvingszin. Vergelijk dat eens met Hugo Claus' commentaar op vreemdgaan! De poging tot redden d.m.v. een Baudelaire-quote slaat de plank mis, of liever gezegd, 't is een dwaze poging m.b.v. een red herring de zaak nog te redden. Het feit dat hij letterlijk wordt afgekapt, meteen na het ronduit gestamelde "klaarkomen", is tekenend.
Ik stop ermee. Heb bijna 3 uur gehad, en ik word moe van die man. Het is een pedante draaikont die erudiet over tracht te komen door zelfs de meest simpele vraag via ongelofelijke omwegen te beantwoorden (aangenomen dat hij uberhaupt bij een antwoord uitkomt), liefst beginnend met "Startre zei eens...", "Schopenhauer dacht...". Bleh.
"Je moet er rékening mee houden dat je wordt afgeluisterd, maar je moet nooit dénken dat je wordt afgeluisterd. Als je gaat denken dat je wordt afgeluisterd, dan krijg je wat wij de Russische kolder noemde. Dan zie je op straat mensen die je volgen en denk je echt dat al je brieven opengemaakt worden. Dan moet je worden afgevoerd. Een weekje naar Finland ofzo."
[uitspraak van zijn Amerikaanse collega's] "Het hoger onderwijs is het werpen van valse parelen voor echte zwijnen."
Critici en symboolzoekers in de literatuur: allemaal onzin.
"Ik vind het nou niet direct het hoogste niveau van humor. Het is tegen mij gericht, misschien kan ik er gewoon de grap niet van inzien."
[onzin van het zogenaamde symboolzoeken]
"Nou ja in een roman zou ze dan kleuren bijvoorbeeld gaan zoeken. In een Nederlandse roman wordt nooit iemand redacteur van de Groene Amsterdammer, maar gesteld dat dat in een Nederlandse roman zou voorkomen, dan zou ze in dat groen van de Groene Amsterdammer, of als er ook maar ergens anders in dat boek een sprietje groen voorkomt, zou ze een verband zoeken."
Interviewer (Kris Krijne, Chris?) is niet heel sterk. Gaat vaker de fout in met kleine feitjes, laat Jan Blokker vooral het initiatief.
"Zoals op de middelbare school de liefde voor literatuur vrij snel de kop wordt ingedrukt door het moeten lezen van klassiekers, zo gebeurde dat op de universiteit ook. Als je er van houdt, blijf je er van af, zeg ik altijd maar."
Later doet interviewer het beter, laat beter merken dat hij de achtergrond van Blokker kent.
Blokker, filmliefhebber, vindt alle soorten films fantastisch. Ageerde tegen van Domburg, Bertina (?) en de hunnen die met veel dédain naar films keken.
"De Nederlander" is niet geïnteresseerd in nieuws. Het tast de status quo aan, en is daarom eng. We hebben een sterk ontwikkeld gevoel dat er over bepaalde zaken niet geschreven hoort te worden. Blokker begrijpt dat, maar gaat er wel tegenin, bewust wat overdreven ("scheur de vuilniszakken over") maar houdt maat: kijk wat de nieuwswaarde is.
Wat een prachtige stem is dat toch, die de introteksten verzorgt. "Dé stem van de VPRO", werd mij gezegd. *google* Cor Galis.
"De meeste Franse filosofen, ook al bewonder ik hun denken, zijn vaak heel snorkend rethorisch bezig."
"Er is een beroemde spreuk van Camus die me, hoe naar het ook is, aan het hart ligt. Dat is dat ieder mens in zijn of haar leven maar twee of drie originele ideëen heeft en daar mag je dan blij mee zijn, en dat je hele leven bestaat uit het uitwerken van die ideëen en ik zie dat helaas bij mezelf ook steeds meer gebeuren."
Rousseau: bwonderde de vrouw en belemmerde haar: ze moest zich laten bewonderen, maar wel binnen de vier muren. Vader van de "Loi de l'homme"; maar homme betekende in de Franse Revolutie áltijd "man", nooit "mens"!
Mooi stuk als ze wat muziek opzetten en gewoon door blijven praten. "En wat dus niet in mijn boek naar voren komt...[AANZWELLEND MOZART CONCERT]" met kraak en al. Prachtig. Tussendoor; "Waar je me ook mee verraste, was de vraag.."
Intrigerend interview met Brits "diplomaat/politicus/avonturier" Rory Stewart, die aangeeft dat op de mooiste momenten in zijn leven, hij alleen was. "With someone besides me... it wouldn't be the same."
Deels oude stempel, zat bij de Schotse Black Watch, geeft adviezen aan Hillary Clinton en Barack Obama, en was op zijn 30e vice-gouverneur van een Afghaanse provincie.
Zeer scherp intellect
Ziet Drees als oorzaak het beklemmende, het saaie in Nederland. Geen prettige koffiehuisjes waar je van ' s ochtends zes uur tot middernacht binnen kan komen. Teveel regeltjes, teveel gedoe.
Houdt van New York, de stad die hem aan het Rotterdam van voor de oorlog herinnert.
Ze bespreken de oprichting van D66 door o.a. goede vriend Hans van Mierlo op de redactie van het Handelsblad. Bij het doordringende gepruttel van het koffiezetapparaat op de achtergrond zegt Hofland "Dat is een beetje hoe het klonk, de oprichting van D66."
(over W.F. Hermans)
Ischa Meijer: "Ben je nog bevriend met hem?"
Henk Hofland: "Nou, weer een beetje, denk ik. Maar dat weet je nooit bij hem."
Ischa Meijer: "Heb je veel geleerd van Constance?"
Henk Hofland: "Ja, het schrijven van commentaar. Kijk, het gaat zo; je moet het altijd maken in drie stukken. Dat is: these, antithese, synthese. En als je dat nou eenmaal in de gaten hebt, dan gaat het vanzelf. En zo was het ook. Eenvoudig drie sierletters, en wat er dan verder in stond, dat kon je niet verrotten, niet schelen. Rammelebam, en dan stond het er."
Henk Hofland: "Dan heb ik geleerd; je moet nooit rectificeren. Dat maakt de zaak alleen maar erger. En die lui zijn toch allang vergeten wat je verkeerd hebt gedaan."
Henk Hofland: "In '72 ben ik opgehoepeld. Als hoofdredacteur."
Ischa Meijer: "Maar je bent continue gebleven. In die drie situaties ben je gebleven. Dus eigenlijk in vijandig gebied."
Henk Hofland: "Aan de ene kant dacht ik; ik blijf zitten, ik bljif als een zweer in jullie organisatie zitten. Bekijk het maar verder. Aan de andere kant was ik ook doodmoe hoor. Na vier jaar, eerst als hoofdredacteur met illusies, toen als hoofdredacteur zonder illusies, en toen conducteur van de bijwagen op wiens afbellen niet gelet wordt. Dat is natuurlijk heel vervelend. Dus in '72 was ik werkelijk een verbruikt persoon. 14 dagen."
"Het contrast met Hugo Claus kon bijna niet groter," is het eerste wat in me opkomt. Dat is onjuist. Beide geïnterviewden zijn "performers", artiesten die iets creëeren. Dat ze onderling verschillen als water en vuur (verkeerde metafoor, ze zijn niet elkaars tegenpolen) moge duidelijk zijn, maar er zijn overeenkomsten.
Ook Freek de Jonge maakte een duidelijk anti-establishment periode door, bij uitstek het programma "Neêrlands Hoop" met Bram Vermeulen. Ik ken er helaas niets van.
De sfeer van het interview is een geheel andere daar Ischa Meijer, waarvan ik weet dat hij een beduchte reputatie heeft, een havik is. Hij deinst er niet voor terug zijn eigen mening te verkondigen en de geïnterviewde direct tegen te spreken en in de reden te vallen. 't Maakte de aardige vraag los in hoeverre we de interviewer moeten kennen voordat we zijn werk, het interview, op waarde kunnen schatten. Niet alleen de waarde ervan, maar ook de betekenis, de intepretatie zo men wil.