1. nomen est omen. What's
in a name? Nou, soms heel veel. Mocht de naam veel zeggen over de
inhoud, dan is dit een goede uitdrukking om te gebruiken. Je kunt er ook
grappig mee vooruitwijzen.
voorbeeldzin: Milfje (nomen est omen) schrijft graag over aantrekkelijke moeders.
2. cum grano salis.
Je moet het met een korreltje zout nemen, dat betekent natuurlijk dat
je het niet helemaal serieus moet nemen. De uitdrukking is behoorlijk
gangbaar in het Nederlands, maar kun je voor extra indrukmakelaardij ook
in het Latijn gebruiken.
voorbeeldzin: Je moet zijn verhalen over vrouwen versieren cum grano salis nemen.
3. ceteris paribus.
Dit betekent zo veel als 'terwijl alle andere dingen gelijk blijven',
en is eigenlijk een heel erg voordehandliggend onderdeel van wetenschap.
In onderzoek verander je vaak namelijk maar één variabele, om te kijken
wat voor effect dat heeft op andere variabelen. Als je opeens alles
verandert is het moeilijker om te kijken naar wat een gevolg is van
welke verandering.
voorbeeldzin: Het opleidingsniveau is ceteris paribus gecorreleerd aan het IQ.
4. sic.
Letterlijk betekent dit gewoon 'zo', maar in de praktijk wordt dit
heerlijk pedant gebruikt: men gebruike het in citaten om te laten zien
dat overgenomen fouten niet door citeerder zelf zijn gemaakt maar door
de geciteerde. Het wordt ook vaak ingezet voor ironie - wee degene die
iets zegt over taal en in het gezegde een typefout maakt: sic zal je ten
deel vallen! Overigens wordt dat ironisch gebruik nog weleens
afgekeurd, maargoed, de echte pedant zal zich daar geen buil aan vallen.
voorbeeldzin: Paleis blijft spotten met Vlamingen... 'deze avondfeest' (sic)
5. ipse dixit.
Een grappige, die te pas en te onpas bruikbaar is. Vrij vertaald:
"Omdat ik het zeg". Je gebruikt het wanneer je geen bewijs hebt voor
iets, behalve je eigen autoriteit - vrijwel altijd succesvol bij
kinderen. Geen sterke argumentatie, en verwant aan de drogreden argumentum ad verecundiam.
voorbeeldzin: Moeder: "Je gaat naar bed, omdat ik het zeg."
Dochter: "Ik word strontziek van je ipse dixit argumenten."
Nu
is het tijd voor twee voorbeelden die in het Engels worden gebruikt
maar niet in het Nederlands. Waarom gebruiken wij deze voorbeelden niet
in het Nederlands? Gemiste kans op heerlijke pedanterie!
6. e.g. Het Latijnse equivalent van onze afkorting 'bijv.' Letterlijk staat het voor exempli gratia, oftewel for the sake of the example, bijvoorbeeld.
Ik vind het fascinerend hoor: hoe komt het dat we bepaalde
uitdrukkingen wel in het Nederlands gebruiken, maar andere niet? Ik heb
er behoorlijk over na gedacht, maar ik kom er niet op. Historisch
onderzoek kan natuurlijk soelaas bieden, maar dat lijkt nog niet gedaan
te zijn. Onderzoekers: wanneer werd bijv. de uitdrukking bijv. voor het
eerst gebruikt in het Nederlands?
voorbeeldzin: De kans bestaat dat een land uit Europa (e.g. Nederland) dit jaar wereldkampioen voetbal wordt.
7. i.e.
De afkorting staat voor id est, oftewel 'dat is', beter bekend in het
Nederlands als 'd.w.z.'. Ook al zo'n saaie afkorting, waarom niet gewoon
weer dat mooie Latijn?
voorbeeldzin: Mij
in één kamer zetten met een kilo M&M's is zoals volledig in het
rood gekleed naar een stierengevecht gaan, i.e. een heel slecht idee.
8. QED.
Dit moet natuurlijk de laatste zijn: het in de wiskunde gebruikelijke
Quod erat demonstrandum. Het betekent letterlijk 'Wat bewezen is' en je
zet het onder je bewijs voor een wiskundige stelling. Cicero is ermee
begonnen; hij sprak deze woorden aan het eind van een rechtszaak, en
aangezien hij destijds superhip was, gingen anderen dat ook doen. Sluit
je aan bij deze rij van geleerden en zeg het aan het eind van al je
redevoeringen.
