uur 1
Hugo Claus: "Ik weet niet goed waarom ik gevraagd word. Ik kan niet spreken, ik stotter, ik hakkel, mijn zinsconstructies zijn uiterst lamentabel."
Johan Anthierens: "Luisteraar, de meester zit in een simpel blauw overhemd..."
Hugo Claus: "Simpel? Versace."
Johan Anthierens: "Pardon. In een exclusief blauw overhemd, Italiaans."
uur 2
Johan Anthierens: "Hoe zouden mensen dat doen, die echt dagboeken aanleggen? Dat is voor mij altijd een raadsel geweest, wanneer ga je daarvoor zitten?"
Hugo Claus: "Ik denk voor het slapen gaan. Ik moet er niet aan denken. Dat herkauwen van wat er net gebeurd is, nee, ik zou vol schaamte m'n bed induiken en er niet meer uitkomen. [...] Het is zoals mensen die foto's nemen. Dat is mij ook bijvoorbeeld helemaal vreemd. Op vakantie gaan en dan foto's nemen. Namelijk een daad stellen voor een mogelijk profijt van later dat je op die foto zult kunnen zien dat je daar geweest bent. Dat wanhopige vast willen prikken van een ervaring, dat ken ik niet. Ik vind dat 't waarschijnlijk wel waardevol is voor vele families. Ik vind 't geloof ik een klein beetje verachtelijk. Om zo nodig van dit gore leven een neerslag te willen vastprikken en dan de volgende generaties ermee te willen besmetten."
Hugo Claus: "Als zij in de tram of in de bus zat, dan fataal kwam er iemand naast haar zitten die haar begon te vertellen waarom haar nichtje een voorhoofdsontsteking had. Die verhalen kon zij wonderlijk goed weergeven en vertellen. Ze had er een hels plezier om dat voortreffelijk te imiteren."
Johan Anthierens: "Dus dat komt van de moeder, 't verhalen, dat assimileren."
Hugo Claus: "Dat weet ik niet. Maar 't leugenachtige van de vader mag er ook zijn. Nee, vanaf de wieg begenadigd."
uur 3
Johan Anthierens: "In dat pakket van 100 boeken zijn er een paar waarvan ik nu zeg; die had ik nooit moeten schrijven?"
Hugo Claus: "Nee, dat zeg ik nooit. Ik zeg dat ik ook slechte boeken moet schrijven. Althans boeken die niet aanslaan of boeken die ronduit mislukkingen zijn. Dat hoort daarbij. Er is geen enkele auteur die niets dan meesterwerken geschreven heeft."
Johan Anthierens: "Dat hoort bij het proces van schrijven."
Hugo Claus: "Ja."
Hugo Claus: Als ik bijvoorbeeld 100 figuranten nodig heb, en 's ochtends komen daar 6 figuranten. Op zo'n moment moet je zeggen; 'meneer de producent, waar zijn mijn 100 figuranten? Ik ga nu naar huis, bel me maar op als die 100 figuranten er zijn.' Dat is de enige houding. Dan komt die leemte, die tweespalt in mijn wezen, dat is dat ik gedreven ben door een mateloze hoogmoed, door een hubris. Waardoor ik denk; goed, de gegevens zijn 6 figuranten. Ik zal eens laten zien dat je met die 6 figuranten net zo goed kan werken als met 100. En dat is van een totale imbeciliteit, want dat moet je niet doen. En dat is natuurlijk de reflex van iemand die gewoon is heer en meester te zijn over zijn eigen materiaal als auteur. En die denkt dat hij dat vermogen heeft om over zoveel verschillende elementen waaruit een film bestaat, daarover ook te heersen als een potentaat. En dat is niet zo."
over Hugo Claus als autodidact
Johan Anthierens: "U moet onvoorstelbaar veel gedaan hebben om die rijke kennis zelf bij elkaar te hamsteren."
Hugo Claus: "Opnieuw moet ik U teleurstellen. Ik heb het niet bij elkaar gehamsterd. Mijn geheugen is een soort vuilnisbak. Daar gaat vanalles in en rarigheden, rariteiten, totaal onbelangrijke feitjes blijven aan de oppervlakte hangen, daar kan ik beroep op doen. Heel elementaire, serieuze dingen vergeet ik. Het is een ratjetoe van kennis. Het is geen kennis. Het is het verzamelen van een hoop materiaal, aangesleept door de omstandigheden. Het is geen kennis, want het komt niet vanuit een logica, vanuit een ordening."
misschien was één van de mooiste momenten wel de Ster-reclame en het nieuws wat op dit uur volgde: spionnenruil tussen Oost- en West-Duitsland om een politieke impasse omtrent een gevangen spion op te lossen. En een lepeltje Completa houdt uw koffie warm en pittig!
uur 4
Hugo Claus: "Maar dat was helemaal geen schabauwelijk taaltje, dat was het prachtige West-Vlaamse dialect, waarvan ik vind dat het hét originele en het enige echte mooie grandioze sublieme Nederlands is. En al de rest beschouw ik als zwak afkooksels van die basistaal en dat het West-Vlaams. Tussen Oostende en Brugge ligt het mooiste Nederlands wat er is."
Hugo Claus: "Als een boek zoals 'Het verdriet van België' achter de rug is, dan heb je werkelijk geen zin meer om te gaan herkauwen, zeker niet ten behoeve van de armoedige beschouwers. Zoals de methode van het verzamelen en ordenen van materiaal leidt tot het schrijven, zo heb ik ook de methode om er vanaf te stappen. Al dat materiaal moet ook weg. Ik wil er ook niet op terugkomen. Ik ga er ook geen vervolg op schrijven. Ik ga het ook niet toelichten. [...] Ik wend me af van het boek eenmaal als het geschreven is, als de hond van zijn uitwerpselen. Dat wil ik niet meer meemaken. Omdat er een gevoel van schaamte rond hangt; is dit alles? Kan je werkelijk niet beter dan dit? Je zou je rot moeten generen. Het moment waarop je gezegd hebt; 'beter kan ik het niet', was het foute moment. Je had nog 10 jaar moeten wachten."
Johan Anthierens: "En toen kwam het thema overspel ter sprake en U zei toen die hele mooie zin: 'Ik ben zo monogaam als de valk.'"
Hugo Claus: "Ja."
Johan Anthierens: "Maar even later vloog de valk over koekoeksnesten. De vrouwen in het leven van Claus."
Hugo Claus: "Daar zal ik heel kort over zijn. Ik heb dat standpunt niet verlaten. Ik ben monogaam. Alleen ben ik tezijnertijd monogaam. En overigens, al zou ik, laat ons zeggen, toevallig, door samenloop van omstandigheden, één of meerdere dames behagen, dan beschouw ik toch nog niet als bigamie. Het monogame ligt, zoals praktisch alles, in de verbeelding, en niet in de feiten."
uur 5
natuurlijk zijn er vele mooie dingen gezegd. "wijze woorden gesproken, holle vaten geklonken" zoals de "ringmeester" aan het einde sprak. Maar ik laat het hier bij. Dit marathon interview heeft me de afgelopen dagen bij de hand genomen terwijl ik mij met de meest aardse zaken bezighield en het heeft zijn afdruk in mijn geheugen achtergelaten. De stem van de Meester weerklinkt soms zacht door.
Op deze mooie oktobermiddag ben ik wat treurig, en ik verkies me hierin te laten gaan en de makkelijke verlokkingen van afleiding even terzijde te laten.
http://www.vpro.nl/programma/marathoninterview/afleveringen/35389618/
